Një studim i ri i Fondit Monetar Ndërkombëtar del në konkluzionin se në vendet e vogla dhe të hapura, deficiti buxhetor i qeverisë konvertohet 100 për qind në deficit të llogarisë korrente brenda një periudhe të shkurtër kohore. Studimi që u publikua javën e shkuar vëren gjithashtu se deficiti i lartë buxhetor sjell edhe rritje të interesave realë të paguara për kreditë, depozitat dhe borxhet publike, gjë që dëmton zhvillimin ekonomik nga shumë drejtime.

“Duke marrë për analizë një vend të vogël, vërejmë se shpenzimet e larta nga buxheti i shtetit pasohen nga rritja e importeve, rritja e deficitit korrent dhe në terma afatgjatë në rënie ekonomike”, thonë studiuesit Michael Kumhof dhe Douglas Laxton.

“Ne analizuam pasojat që prodhon një stimul fiskal i barabartë me 1 për qind të PBB-së”, thuhet në studim. “Pasojat janë se fillimisht rriten interesat reale (të borxhit të brendshëm) dhe pastaj, për shkak se ky vend importon një pjesë të konsiderueshme të konsumit të vet, fuqia blerëse ikën nga mallrat vendase dhe sjell një rënie ekonomike prej 0.3-0.4 për qind të PBB-së. Por rezultati më tronditës shfaqet tek ecuria e bilancit të llogarisë korrente. Një stimul prej 1 për qind të PBB-së sjell rritje të deficitit të llogarisë korrente pothuajse në të njëjtën masë.

Shqipëria

Qeveria shqiptare ka rritur deficitin buxhetor në 6.2 për qind të PBB-së për vitin 2008, nga 3.5 për qind në vitin 2007. Deficiti i llogarisë korrente të Shqipërisë u rrit nga -10.6 për qind në 2007 në -15.2 për qind në 2008-n. Deficiti i llogarisë korrente përfaqëson diferencën mes valutës së dalë dhe asaj që ka hyrë në ekonominë shqiptare. Rritja e deficitit përtej një pike të caktuar shoqërohet detyrimisht me zhvlerësim të monedhës kombëtare.

Deficiti u rrit pjesërisht për të financuar rrugën Durrës-Kukës dhe pjesërisht për të rritur pagat dhe pensionet. Deficiti i lartë i buxhetit është mbuluar pjesërisht nga borxhet dhe pjesërisht nga të ardhurat nga privatizimi.

Shumë studime kanë nxjerrë në dukje faktin se një pjesë e madhe e deficitit buxhetor në një mënyrë apo një tjetër largohet nga vendi, duke sjellë edhe presion mbi monedhën kombëtare. Në prill, Banka e Shqipërisë publikoi një studim, ku doli në konkluzionin se në rastin e Shqipërisë kishte një lidhje mes deficitit buxhetor dhe deficitit të llogarisë korrente, pa hyrë në detaje se sa kanë ndikuar shpenzimet e tepërta të qeverisë. Por FMN-ja në studimin e vet vëren një korrelacion deri në 100 për qind, gjë që do të thotë se çdo lek shtesë i hedhur nga qeveria, është konvertuar automatikisht në valutë dhe është larguar nga vendi.

Qeveria nuk ka pranuar asnjë përgjegjësi në këtë çështje dhe ka akuzuar se zhvlerësimi i lekut është shkaktuar nga “forcimi i euros” apo nga një “komplot i opozitës”.

Kryeministri shqiptar, i cili po shpreson të rizgjidhet më 28 qershor, tha të martën se çdo paketë ndihme për disiplinë financiare mund të shkaktojë pakënaqësi, por udhëheqësi i opozitës tha se nëse fiton, do të kërkojë menjëherë ndihmën e fondit.

Në intervista të ndara të martën, Kryeministri Sali Berisha dhe kreu i opozitës, Edi Rama, patën mendime të ndryshme mbi gjendjen aktuale të ekonomisë dhe nevojës për Fondin Monetar Ndërkombëtar në muajt në vijim.

“I kam thënë shumë miqve të mi dhe kolegëve se nuk kam dëshirë të punoj me ta. Pse‘ – pyeti Berisha. “Ai i tremb njerëzit e biznesit; nuk është e shëndetshme për biznesin”.

“Çdo program me FMN-në mund të nxisë pakënaqësi shoqërore”.

Vendi me të shkuar prej komunizmi stalinist ka shijuar rritje të fortë ekonomike në vitet e fundit dhe ka rënë pak më poshtë se 5 për qind rritje vetëm në një rast në një dekadë. Megjithatë, vendi gjendet nën presion për shkak se eksportet po bien, emigrantët po sjellin më pak para, ndërsa probleme të tjera të ekonomisë botërore po e godasin edhe atë.

“Ne jemi totalisht kundër vendimit të qeverisë për të dalë nga programi i asistencës së FMN-së, për shkak se në këto kohë nuk kemi nevojë absolute për ndihmën dhe praninë e FMN-së”, tha Edi Rama për Reuters.

Kryebashkiaku tha se ai do të fillojë bisedimet me FMN-në menjëherë nëse ai del fitues këtë muaj në atë që sondazhet kanë treguar se është një garë e fortë për drejtimin e vendit në të ardhmen.

“Mund të them se është prioriteti ynë absolut të rihapim negociatat me FMN-në”, – u shpreh Rama.

Shqipëria nuk e rinovoi marrëveshjen e mëparshme me FMN-në këtë vit dhe qeveria “Berisha” i ka injoruar sugjerimet e FMN-së për të mos rritur pagat dhe pensionet nga 1 maji.

Mes fqinjëve ish-komunistë të Ballkanit Perëndimor, Serbia dhe Bosnja kanë negociuar sakaq me FMN-në për kredi, ndërsa Maqedonia dhe Mali i Zi po e shqyrtojnë një mundësi të tillë. Kosova, ku shqiptarët përbëjnë mazhorancë, iu bashkua së fundmi FMN-së.

Disa zyrtarë ndërkombëtarë dhe shqiptarë parashikojnë që vendi do të zhvillojë bisedime me FMN-në, pavarësisht se kush do të jetë rezultati i zgjedhjeve.

“FMN do të vijë, ne do të shohim se çfarë marrëveshjeje do të jetë”, tha një zyrtar shqiptar që nuk deshi të citohej. “Ne kemi nevojë për FMN-në për besueshmëri, statistika dhe reforma strukturore”.

Parashikimi shumë optimist i Kryeministrit

Berisha, një ish-kardiolog që u zgjodh Kryeministër në 2005, tha se ekonomia shqiptare po rritet tashmë me 4 për qind, megjithëse tha se nuk i dihet se si mund të vijnë punët pas përfundimit të sezonit turistik që është shumë i rëndësishëm.

FMN vlerëson se rritja për vitin 2009 do të jetë 0.4 deri në 0.5 për qind, megjithëse disa ekonomistë të huaj mendojnë se zero është rritja ekonomike sipas skenarit më optimist, duke parë presionin nga kriza ekonomike botërore. Kreu i opozitës Rama nuk pranoi të japë një parashikim.

Disa zyrtarë ndërkombëtarë shohin gjithashtu se Shqipëria mund të ketë një deficit buxhetor prej 6 për qind të PBB-së aktualisht, ndërkohë që Berisha tha se deficiti nuk do të jetë më i lartë se 4.1 për qind.

“Nuk do të rritet më shumë,” tha ai. “Unë i mbaj premtimet.”

Kriza financiare botërore ka goditur gjithashtu vlerën e lekut, duke e ulur atë me rreth 5 për qind në muajt e fundit kundrejt euros pas një periudhe të gjatë stabiliteti.

“Kjo nuk më shqetëson mua fare,” tha Berisha. Kërkesa turistike “këtë verë do ta forcojë monedhën tonë.”

Për të krijuar para pa iu kthyer FMN-së, Shqipëria lajmëroi se mori një kredi sindikale prej 250 milionë eurosh nga Alpha Bank e Greqisë dhe Deutsche Bank me interes Euribor plus 9.65 për qind.

“Kjo është një kohë krize dhe interesat ndikohen nga kriza,” tha kryeministri në zyrën e tij, ndërsa qe ulur pranë flamujve të Shqipërisë, BE-së dhe NATO-s.

Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Serbia filluan negociatat për një maksi-kredi shpëtimi nga 1.5 deri në 2 miliardë euro, bëhet e ditur nga Balkaninsight, ndërkohë që misioni i FMN-së hapi zyrën e tij në Rumani. Lajmi se Bukureshti mund të arrinte një marrëveshje për miliarda euro kredi me FMN-në xhelozoi Bashkimin Evropian. BE po diskuton aktualisht nëse do të ndihmojë vetëm vendet anëtare të Eurozonës apo do ta shtrijë ndihmën edhe për vendet që nuk kanë hyrë ende në euro.

Të gjitha vendet që tashmë kanë kërkuar ndihmën e FMN-së për të shpëtuar nga kolapsi financiar, e patën përzënë Fondin vite më parë, pasi e konsideronin si një institucion tepër të fiksuar me stabilitetin e që për rrjedhojë, bllokonte zhvillimin e shpejtë. Pas largimit të fondit, këto vende zhytën veten në borxhe, gjë që i la të papërgatitur në raste krizash. Për pasojë, dinari serb humbi 25 për qind të vlerës së tij, ndërsa banka qendrore dogji të gjitha mekanizmat e saj të ndërhyrjes kundër zhvlerësimit, nga interesat e larta te shitja e rezervës së vet valutore në treg.

FMN në Lindje

Serbia siguroi një kredi emergjence prej 400 milionë eurosh për të stabilizuar monedhën e vet, por këto para nuk mjaftuan dhe tashmë vendi ka hyrë në negociata për një marrëveshje ndihme afatgjatë. Sipas ministrit të saj të Ekonomisë, vendi ka nevojë për 1.5-2 miliardë euro borxhe për të kapërcyer problemet. Kredi të tilla të dhëna nga FMN kushtëzohen nga reforma strukturore që vijojnë për vite, gjatë të cilave vendet zakonisht humbasin pavarësinë në vendimmarrjen fiskale dhe monetare. Lituania, Hungaria dhe Ukraina janë tre vende të tjera që kanë marrë kredi nga FMN-ja. Situata është në përkeqësim edhe në Malin e Zi, Bosnjë, Maqedoni e Shqipëri. Por Shqipëria dhe Maqedonia kanë qenë nën varësinë e FMN-së deri pak muaj më parë dhe tani për tani, janë dy vendet më stabël në Evropën Lindore. Dinari maqedonas ka dalë i paprekur deri më sot nga kriza dhe ka ruajtur kuotimin e tij kundrejt euros të pandryshuar, ndërsa leku shqiptar ka njohur një zhvlerësim të lehtë prej rreth 6 përqindësh. Të gjitha monedhat e tjera të Lindjes janë goditur më rëndë nga kriza. Bullgaria zbaton një kurs fiks këmbimi fiks. Në të gjitha vendet, rritja ekonomike është projektuar e ulët. Serbia e ka ulur në 0.5-1.0 për qind për këtë vit në krahasim me 6 për qind vitin e kaluar, ndërsa Rumania ndoshta do të kalojë në recesion. Qeveria shqiptare pretendon për rritje nga 3.5 në 5.5 për qind, ndërkohë që FMN parashikon rritje në nivelin 2-3 për qind.

Njëzet e gjashtë vende mes më të varfrave në botë dhe që kanë disa karakteristika të veçanta, mund të goditen në mënyrë fatale nga “vala e tretë” e krizës botërore, deklaroi Fondi Monetar Ndërkombëtar, në një studim të publikuar dje. Në listën e vendeve të marra nën studim, është edhe Shqipëria. Sipas drejtorit menaxherial të FMN-së, Dominique Strauss-Kahn, parashikimi i janarit, i cili fliste për rritje zero të ekonomisë botërore për këtë vit, mund të rishikohet edhe një herë në ulje dhe se rigjallërimi i ekonomisë mund të fillojë vonë në vitin 2010.

Pasojat te vendet e vogla

Shumica e vendeve të varfra i shpëtuan valës së parë të krizës botërore, e cila filloi në sektorët financiarë të ekonomike të zhvilluara. Por tani, edhe këto vende po goditen rëndë, kryesisht përmes tregtisë, për shkak se vendet e pasura kanë ulur kërkesën për mallra. Nga 71 vende që FMN i klasifikon si “me të ardhura të ulëta”, shumica do të përballen me rritje ekonomike zero për këtë vit. Shkaku për këtë është rënia e remitancave në shkallë botërore dhe rënia e eksporteve të lëndëve të para.

U hiqet mundësia për borxh të jashtëm

Shqipëria renditet nga FMN në listën e vendeve që kanë shtyrë për më vonë planet për të marrë borxhe në valutë të fortë në tregjet ndërkombëtare si pasojë e krizës. Sipas fondit, ekziston rreziku që për vende si Shqipëria, korporatat që i kanë dhënë kredi qeverisë të tërheqin investimet e tyre, duke e zhytur vendin në vështirësi. Shqipëria është veçanërisht e prekur në këtë drejtim, për shkak se mbi 90 për qind e aseteve të bankave janë nën pronësi të huaj, sipas FMN-së.

Qeveria hasi vështirësi të shumta gjatë javës së fundit, kur kërkoi kredi me vlerë 300 milionë euro në tregun ndërkombëtar. Tenderi për marrjen e kësaj kredie duket se ka dështuar dhe qeveria ka nisur negociatat e drejtpërdrejta me ofertuesit. Përveç interesave të larta, bankat ndërkombëtare kanë ofruar kredi të pagarantuar për Shqipërinë.

Nga ana tjetër, sipas Bankës së Shqipërisë, një pjesë e bankave dorëzuan dhjetorin e kaluar bonot e thesarit që zotëronin para afatit, gjë që u shkaktua nga mungesa e likuiditetit në sistem.

Sipas FMN-së, Shqipëria do të ketë një rritje ekonomike shumë më të ulët edhe për shkak se remitancat do të jenë më të ulëta. FMN thotë se për vendet me të ardhura të ulëta në kontinentin evropian, rënia e remitancave do të jetë më e thellë. Emigrantët kanë sjellë më pak para në atdhe që nga gjysma e dytë e vitit të kaluar. Rënia pritet të jetë më e madhe këtë vit. Shqetësim përbën edhe fakti se problemet në financimin e buxhetit të shtetit mund të detyrojnë vendet si Shqipëria të kufizojnë shpenzimet për mirëqenie shoqërore.

Fondi Monetar Ndërkombëtar është i shqetësuar për shkak se zgjedhjet parlamentare të këtij viti “mund të ulin vëmendjen e qeverisë” ndaj ruajtjes së stabilitetit, ndërsa përfundimi i marrëveshjes së asistencës mes Shqipërisë dhe FMN-së “erdhi në kohë sfiduese”. Në një dokument prej 55 faqesh, Fondi jep këshillat e fundit për Shqipërinë, ku i kujtohet qeverisë se shumë reforma të rëndësishme strukturore thjesht kanë ngecur në vend, se kriza botërore aktuale mund të ulë rritjen ekonomike të vendit dhe se qeveria nuk duhet të rrisë pagat dhe pensionet. Por vetë ekspertët e fondit duket se e kanë të qartë se Shqipëria gjendet në një vit zgjedhor dhe se asnjë qeveri deri më sot, nuk ka marrë shumë parasysh këshillat e saj në prag zgjedhjesh, ndërkohë që shqiptarët e kanë paguar mosbindjen e qeverisë ndaj FMN-së me probleme ekonomike që kanë vijuar për vite me radhë. Ndërkohë, një numër i madh ekspertësh shqiptarë kanë sugjeruar që mandati i FMN-së të shtyhej së paku për të mbuluar vitin zgjedhor 2009.

“Shqipëria ka nevojë për kujdes më të madh në vendimmarrjen politike këtë vit, kur ajo nuk do të ketë një program mbështetës të FMN-së, ndërkohë që zgjedhjet e pritshme mund të tërheqin politikanët në drejtimin e kundërt me stabilitetin”, thuhet në raportin e fundit të FMN-së.

FMN kërkon disa masa jopopullore për të krijuar një politikë prostabilitet. Sipas raportit, “është rënë dakord me qeverinë për shtyrjen e uljes së sigurimeve shoqërore dhe rritjen e çmimit të energjisë elektrike për këtë vit”. Por ndërsa FMN thotë se “është rënë dakord”, qeveria e Tiranës ka thënë dhe rithënë se “dritat nuk do të rriten këtë vit”.

FMN kërkoi që qeveria të mos prekë fondin rezervë të buxhetit për këtë vit, për të pasur para për një situatë më të keqe, por qeveria duket e vendosur ta përdorë fondin e kontigjencës për të rritur pagat dhe pensionet dy muaj para zgjedhjeve të 28 qershorit, pra duke filluar nga 1 maji. “Ka gjasa që presioni të rritet nga remitanca më të ulëta, eksporte më të ulëta dhe vështirësi në kreditim të brendshëm e të jashtëm”, thotë FMN.

Zgjedhjet, gjithmonë të rrezikshme

Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri janë pasuar gjithmonë me probleme të rënda, shkaktuar nga shpenzimet me tepri të qeverisë për të fituar mbështetje. Në vitin 2001, rritja e pagave dhe pensioneve, si dhe refuzimi i qeverisë për të rritur çmimin e dritave për konsumatorët, solli krizë në vitin 2002, kur inflacioni u rrit, vendi vuajti muaj të tërë ndërprerje të zgjatura në furnizimin me energji, ndërsa ekonomia u rrit me vetëm 2.9%, shifra më e ulët që nga viti 1997.

Kriza kronike e dritave në Shqipëri është shfaqur gjithmonë pas zgjedhjeve, pasi qeveritë janë përpjekur të garantojnë furnizim maksimal pa i rritur çmimet. Zgjedhjet e vitit 2005 janë një shembull i qartë për këtë. Sapo mbaruan zgjedhjet, vendi kaloi muaj të tërë pa drita, gjë që shkaktoi rritje ekonomike shumë të ngadaltë. Rritja e pagave për arsye elektorale konsiderohet nga ekspertët ndërkombëtarë si mashtrimi më i madh që mund t‘i bëhet një populli, për shkak se pagat e larta zhvlerësojnë monedhën dhe në fund, brenda pak muajsh, qytetarët e paguajnë shumëfish përfitimin që morën. Në rastin e Shqipërisë, ky fenomen është edhe më i dukshëm në furnizimin me energji elektrike. Furnizimi i rregullt në muajt parazgjedhorë shoqërohet në kufizime të stërgjata në periudhën paszgjedhore. Kjo gjë vërehet se ndodhi pas zgjedhjeve vendore të vitit 2000, pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2001 e 2005, si dhe pas zgjedhjeve vendore të shkurtit 2007. Sa më i lartë të jetë furnizimi me drita, aq edhe më i lartë do të jetë kufizimi i tyre. P.sh, në vitin 2006, qeveria u dha konsumatorëve sasinë më të madhe të energjisë që kishte njohur vendi, ndërsa një vit më pas, i dha edhe krizën më të gjatë.

Duhet rritur raporti pagesë/përfitim për kontribuuesit në skemë

FMN: Reforma e pensioneve është e gabuar

Fondi Monetar Ndërkombëtar vlerëson si të gabuara, qoftë nga analiza empirike, qoftë nga analiza teorike, strategjinë e përdorur deri më sot nga qeveria në sistemin kombëtar të sigurimeve shoqërore. Në një analizë, ekspertët e FMN-së vërejnë se rruga më e mirë për zgjidhjen e problemit të pensioneve duhet të bazohet në nxitjen e deklarimit vullnetar të të punësuarve dhe në vendosjen e një lidhjeje më të qartë mes kontributit dhe përfitimit në skemë. FMN kritikon si të dëmshme uljen e sigurimeve shoqërore të ndërmarrë nga qeveria gjatë viteve të fundit, si dhe vendosjen e hartës së pagave referuese për një pafundësi profesionesh në vend.

“Qeveria beson se duke ulur ngarkesën për sigurime shoqërore mbi pagën deri në nivelin e tatimit të fitimit, do të ulet edhe oreksi i kompanive për të paguar sigurime shoqërore mbi paga joreale”, raportohet nga FMN. Sipas ekspertëve të fondit, ka shumë gjasa që një masë e tillë jo vetëm nuk do të sjellë ulje të evazionit, por mund të sjellë edhe reduktim të pagës neto të të punësuarve.

Pagat referuese

Qeveria gjeti si zgjidhje vendosjen e pagave referencë, të cilat rritën taksimin real të të punësuarve dhe bizneseve në Shqipëri në mes të vitit 2007. Kjo qe një masë që synonte të rriste të ardhurat për skemën e sigurimeve, por në të njëjtën kohë, i jepte kontributit tiparin e një tatimi. Sigurimet shoqërore nuk janë taksë, por kursim i detyruar, së paku në teori. Por kjo nuk ndodh në rastin e Shqipërisë. Pensioni maksimal ligjor është dyfishi i pensionit minimal dhe të gjithë shqiptarët e siguruar praktikisht paguajnë shumë më tepër para në skemë sesa do të përfitojnë kur të dalin në pension. Kjo gjë bën që askush të mos jetë i interesuar të deklarojë pagën reale. FMN thotë se sistemi i pagës referuese ul rentabilitetin ekonomik të punës, për shkak se kërkon që kompanitë të mbulojnë nga fitimet e veta koston e sigurimeve shoqërore. Më shumë sesa kontribut sigurimesh, një sistem i tillë është një lloj “takse për kokë” në ngarkim të çdo të punësuari.

Reforma

FMN thotë se sistemi i pensioneve ka nevojë për reformë më të thellë. Sistemi aktual shqiptar mbledh kontributet e 400 mijë të punësuarve për të shlyer gati 600 mijë pensione, ndërsa rreth 40% të shpenzimeve të sistemit mbulohen drejtpërsëdrejti nga buxheti i shtetit. Sistemi shqiptar i pensioneve bazohet në shembullin gjerman të kohës së Bismarkut. Sisteme të tilla konsiderohen të suksesshme në vendet ku ka një pensionist për katër të punësuar. Në rast se raporti zbret në një pensionist me dy të punësuar, skema konsiderohet e falimentuar. Në rastin e Shqipërisë, që prej dhjetë vitesh tashmë ka më pak se një të punësuar për pensionist. Falimentimi i një skeme pensioni mund të zhysë në varfëri një brez të tërë. Skema shqiptare falimentoi një herë në vitin 1991 bashkë me sistemin komunist dhe të gjithë ata që patën shansin e keq, kaluan pleqërinë në kushte ekonomike të tmerrshme.

Rritja ekonomike për vitin 2008 nuk do të jetë më shumë se 6 për qind, ndërsa sa i takon llogaritjeve të bëra nga INSTAT-i, ato do të rishikohen. Fondi Monetar thotë fjalën e fundit, pasi ka firmosur marrëveshjen përfundimtare me qeverinë, duke hedhur poshtë pretendimet e Kryeministrit për një rritje 9.9 për qind. Pavarësisht deklaratës së FMN-së, Kryeministri Berisha nuk është tërhequr nga qëndrimi i mëparshëm, duke thënë se “i takon vetëm INSTAT-it të japë rezultatin për rritjen ekonomike”.

Ceremonia e firmosjes së fundit të marrëveshjes së FMN-së, që u zhvillua dje në Kryeministri, nuk ka kaluar pa batutat e Berishës, emocionet e shprehura nga Guvernatori Fullani, skepticizmin e ministrit Bode dhe ironinë e përfaqësueses së Fondit, Westin. Në fund të ceremonisë, palët ranë dakord se, duke nisur nga shkurti që vjen, Shqipëria dhe FMN-ja do të kenë një bashkëpunim ndryshe, që do të thotë se qeveria do të vendosë vetë mbi politikat makro, ndërsa Fondi Monetar do të jetë një konsulent në distancë. Në 15 vjet, FMN-ja ishte monitoruesja e zbatimit të buxhetit dhe i politikave fiskale, ndërsa paraqiste qëndrimet e saj pro apo kundër politikave monetare të Bankës së Shqipërisë. Pa firmën e FMN-së, qeveria nuk mund të merrte një vendim, ndërsa në muajin shkurt e tutje do të vendosë vetë, pa u penguar nga Fondi Monetar.

Përplasja

Përfaqësuesja e FMN-së në Tiranë, Ann-Margret Westin, pranoi se për nxjerrjen e rezultatit të përgatitur nga INSTAT-i, sipas të cilit rritja ekonomike është rreth 10 për qind, është punuar me ekspertë të FMN-së. “Treguesit tremujorë të PBB-së mbështeten në disa të dhëna dhe këta janë më të ngushtë sesa ata me të cilët matet rritja vjetore e PBB-së, pra treguesit tremujorë të jenë më të luhatshëm”, u shpreh Westin. Përfaqësuesja e FMN-së shtoi se, meqenëse rezultati i INSTAT-it për rritje ekonomike tremujore është i pari, shifra 9.9 për qind do të jetë subjekt i rishikimeve. Për Kryeministrin, pak rëndësi ka parashikimi i FMN-së, i cili paraqet një rritje ekonomike më të vogël sesa INSTAT-it. “Unë pres që Instituti i Statistikave të japë rritjen vjetore ekonomike. Ndaj, duke mirëkuptuar plotësisht parashikimin e FMN-së, mendoj se është në detyrimin e të gjithë faktorëve kombëtarë e ndërkombëtarë, që këtë t‘ia atribuojmë Institutit Kombëtar të Statistikave”, iu përgjigj Kryeministri deklaratës së Westin. Qëndrimet e kundërta të Westin dhe Berishës kanë shkuar edhe më tej, kur përfaqësuesja e FMN-së është shprehur se “mënyra se si është matur PBB-ja tremujore reflekton edhe formalizimin e ekonomisë, pra, kalimin e bizneseve nga sektori informal në atë formal. Por, nëse formalizimi i ekonomisë është një fenomen shumë i mirëpritur, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht rritje ekonomike në vetvete”. Kryeministri Berisha u mundua të bindte përfaqësuesen e FMN-së duke thënë se “është e vërtetë që ka një formalizim të ekonomisë, pasi ka rritje të bizneseve të reja, me rreth 4 mijë për vitin 2008. Është e vërtetë që ka një formalizim të ekonomisë, por ka rritje të ndjeshme të eksporteve. Është e vërtetë që viti 2008 ndryshon qartësisht nga 2007-a, pasi energjia elektrike në vitin që lamë pas nuk ka munguar”. Në fund të deklaratave rreth rritjes ekonomike, Westin tha se “për rritjen vjetore të PBB-së për vitin 2008, mbajmë parashikimin tonë për 6 për qind”. Kryeministri pranon në fillim shifrën 6 për qind, duke e cilësuar si të shkëlqyer, por nuk nguron të paraqesë dyshimet rreth parashikimeve të FMN-së. “Unë kam shumë fakte për të numëruar për sa i përket këtij nënvlerësimi që bën FMN-ja sa i takon rritjes ekonomike”, u shpreh në fund Berisha.

Hezitimi

Ministri i Financave foli gjerë e gjatë rreth bashkëpunimit 15-vjeçar me FMN-në, duke i cilësuar si të frytshme. Sipas Bodes, një pjesë e arritjeve të qeverisë në tre vitet e fundit i takojnë bashkëpunimit me FMN-në, e cila ka shërbyer si konsulente e afërt në ndërmarrjen e një sërë vendimeve, si buxhetore ashtu dhe fiskale. Tone të shkëlqyera përcolli edhe Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, i cili tha se me ekspertët e FMN-së kishte një përvojë bashkëpunimi 18-vjeçar. Ajo që ra në sy në fjalimin e dy krerëve të institucioneve financiare ishte fakti i hezitimit për të përmendur rritjen ekonomike. Në deklaratat e tyre mungoi një qëndrim i qartë rreth rritjes ekonomike, duke treguar pasigurinë rreth rezultatit të INSTAT-it.

Arsyet pse kundër!

“Krahas arsyeve të përmendura të mbivlerësimit të rritjes në statistikat tremujore, arsyeja përse ne mbajmë parashikimin për një rritje prej 6 përqindësh vjetore në vitin 2008, është sepse që në tremujorin e tretë janë parë disa shenja ngadalësimi dhe e dimë të gjithë që kriza botërore ekonomike ka pasur ndikime më të mëdha në tremujorin e fundit të vitit 2008. Kjo duhet të merret parasysh. Sa për t‘ju rikujtuar, në nëntor të këtij viti, për shkak të krizës botërore, FMN-ja reduktoi parashikimet për rritjen ekonomike për këtë vit dhe vitin tjetër, për të gjitha vendet e botës”.

Batutat

Bode: Sot, është një ditë e lumtur për të gjithë, por jo aq shumë për Ministrinë e Financave.

Fullani: Bashkëpunimi me FMN-në është si puna e policës së sigurimit.

Fullani: Dhe në fund, që është qershia mbi tortë, dua të falënderoj znj. Westin, për mbështetjen e dhënë.

Berisha: Ju zoti guvernator nuk mund të bëni dot pa tortat…

Berisha: Mediat kanë zero njohuri, madje minus zero sa i takon rritjes ekonomike.

FMN-ja, dedikim qeverisë “Nano”

Falënderimet, Berisha “harron” Boden

Në fjalën e tij, kreu i qeverisë, Sali Berisha, nuk nguroi të falënderonte Bankën e Shqipërisë dhe INSTAT-in për punën e bërë në tre vitet e fundit, duke “harruar” Ministrinë e Financave, e cila ka një departament të posaçëm që bashkëpunon me FMN-në. Nëse do të ishte rastësi, nuk mund të thuhet e njëjta gjë edhe pas mbylljes së konferencës, ku Kryeministri i dha dorën të gjithëve, duke përjashtuar vetëm ministrin Bode. Falënderime kishte edhe nga ana e përfaqësueses së FMN-së, Ann-Margret Westin, e cila tha se “bashkëpunimi me këtë qeveri ka qenë i frytshëm”. Westin shtoi në fund se falënderonte edhe qeverinë e mëparshme, drejtuar nga socialistët, ku Kryeministër ishte Fatos Nano.